Van R.K.zangkoor Arti et Amicitiae tot Stichting Arti Carnaval.
Op 3 februari 1946 is het R.K. gemengd zangkoor ‘Arti et Amicitiae’ opgericht, zij besloten om naast hun zangactiviteiten, op carnavalsmaandag een bal masqué te organiseren voor de leden van het koor. Vanwege de grote belangstelling werden er later ook niet leden toegelaten tot het bal, dat uitgroeide tot een ware happening in de Ganzestad. Het was dansorkest ‘The Orpheans’ een destijds wijd en zijd vermaarde band, die de muzikale omlijsting van het bal verzorgde. Het Schuttershof was de plek waar dit alles afspeelde, de bezoekers kwamen steeds vaker gekostumeerd en er werd zowaar gesprongen en gehost op de vrolijke muziek.
In 1958 werd de aanduiding ‘R.K.’ van de vereniging officieel vervallen verklaard, begin jaren zestig ging de zangvereniging ter ziele, maar het was met name aan het initiatief en de activiteiten van de toenmalige pastoor Holtkamp te danken dat het carnaval voor Goes behouden bleef. Vooral voor het kindercarnaval zette hij zich in, en omdat hij hierin slaagde bleef tevens de organisatie overeind die de overige activiteiten organiseerde. Het carnaval ging verder onder de naam ARTI-carnaval, en Goes werd omgedoopt tot Hanzehat.
Half jaren zestig van de vorige eeuw kreeg men zelfs een heuse ‘prins carnaval’ het waren prins Arti en later prins Ganzerikes den eersten die de bal’s in het Schuttershof opluisterden. Toen in 1968 de uit Bergen op Zoom afkomstige Ton Jalink, eigenaar van ’t Geschenkenhuis de eer had om voor het eerst als prins Fonske den eersten met een volledige raad van elf de feestvierders voor te gaan was dat het begin van een bloeiende carnavalssfeer in Goes, de vereniging werd in 1971 een stichting.
In 1972 werd ‘Het Schuttershof’ gesloopt tot verdriet van vele Goesenaren en de ARTI activiteiten gingen verder in zaal Juliana op de Beestenmarkt. Het kindercarnaval op zondagmiddag en het grote ARTI bal op maandagavond vormden de absolute hoogtepunten. De gein speelde zich voornamelijk binnen af, maar later kwam daar verandering in, in de vorm van een carnavalsoptocht door de stad. Vanaf 1973 kreeg de carnavalsviering een bepaald motto mee, ‘T komt wè hoed’ het gaf destijds het vertrouwen aan in de ontwikkelingen van Goes als carnavalsstad. Maar liefst zes bars in het Hanzehat kregen de prins en zijn raad op bezoek tijdens de vele dweilavonden.
In 1974 werd Ko Westdorp als prins Kobus 1 gekozen als opvolger van prins Fonske, en het jaar daarop werd hij met z’n gevolg officieel door de burgemeester op het stadhuis ontvangen. Daar werd symbolisch de gouden sleutel van de stad voor vier dagen overgedragen aan de prins. Als dank voor het vertrouwen werd de toenmalige burgemeester Huber geridderd tot ridder in de orde van ’t Ganzehat, en kreeg daarbij een levende gans overhandigd. Niet eerder was het voorgekomen dat een praalwagen op de Grote Markt te bewonderen viel, niet voor niets luide het motto in 1975: “Zeg ei jut hore?” hetgeen nog eens extra onderstreept werd met het droogleggen van de pomp op de Beestenmarkt.
Mooie jaren braken aan voor ARTI, de feesten vonden toen plaats in de zalen van busbedrijf Krijger tours, ook wel het ‘bussenkot’ genoemd. De festiviteiten werden vanaf die tijd steeds begeleid door huis-orkest ‘De Artisjokkers’ en de bezoekers kwamen van heinde en verre om met het Goese carnaval mee te doen. In 1981 loste Freek Soeters na zeven jaar prins Kobus 1 af, om als prins Freek 1 te regeren over de Hanzehatse carnavalsactiviteiten welke zich vanaf die tijd afspeelde in “De Prins van Oranje”.
Met avonden van ruim 2000 bezoekers beleefde ARTI hoogtij dagen in ‘De Prinse’ een sterke programmaformule die door ARTI wordt ingevoerd trekt vele carnavallers naar Goes toe, het gaat dan om ‘Het Tienerbal’ op Vrijdagavond, ‘Het Kindercarnaval’ op zondagmiddag, en Het ‘Groot ARTI bal’ op maandagavond. maar helaas sloeg het noodlot toe in 1992, na veertien jaar Prins van Oranje waarin het carnaval in Goes tot volle bloei was gekomen bleek het zalencomplex niet meer geschikt, en moest worden verbouwd.
ARTI week uit naar de Zeelandhallen, twee jaar lang heeft ARTI getracht om hier een gezellig feest te maken, maar probeer zoiets maar eens voor elkaar te krijgen in een sfeerloze hal. ARTI bleek niet voor één gat te vangen en men ging terug naar de inmiddels verbouwde Prins van Oranje om weer te beginnen met het opbouwen van het carnavalsgevoel in Goes. Vijf jaar lang kon men onder leiding van Alex Daniëls (prins Lex 1) en Adrie Ventevogel (prins Adrie 1) nog gebruik maken van de zalen van ‘De Prinse’ tot definitief het doek viel en de sluiting een feit werd.
Weer ging ARTI op zoek naar een andere locatie in De Spinne, Het Goese Lyceum en de Betho, het waren zalen waarin o.a. het kindercarnaval gevierd werd. Met Wim De Greeve (prins Lowie) en later wederom Alex (prins Lex) werd definitief gekozen voor café Baarends met aangebouwde tent als thuisbasis. Fijn waren de vele dweilbandjes in die tijd, Vals-Alarm, Te Zot, Olé, Oor Ons Noe, The Pink Panthers en K’heb Wák Wou die regelmatig met de prins en zijn gevolg meegingen met onder andere de kroegentochten door de binnenstad. Later liep de belangstelling van de feestvierders wat terug en dat was te merken aan de opkomsten bij de bals.
Met prins Vincent (Vincent Sinke) als boegbeeld van de stichting werd in 2012 het 66-jarig jubileum gevierd. In de jaren die volgden gingen de traditionele festiviteiten zoals het scholenbezoek, het kindercarnaval en het bal op vrijdagavond gestaag door met als hoogtepunt de optocht op dinsdag door de stad. De jaren daarna werden gekenmerkt door een teruglopend aantal carnavalsvierders mede doordat steeds meer cafés hun deuren sloten, toch wist prins Kees (Marcel Schouwenaar) en zijn raad van elf er nog een waardig carnavalsweekend van te maken met de vertrouwde activiteiten binnen de perken van de mogelijkheden, voornamelijk in café Baarends en de bezoekjes aan de diverse instellingen en wijkgebouwen, enkele cafés deden nog mee aan de dweilavonden.
Covid-19 brak aan en er werd minimaal carnaval gevierd in Nederland, zelfs één jaar helemaal niet. Met het 77-jarig bestaan in 2023 was gelukkig die sombere periode voorbij en kon het jubileum gevierd worden met vele uitgenodigde oud-medewerkers en carnavalsvierders. Helaas was er binnen de stichting geen animo meer voor de vertrouwde samenstelling van een prins en raad van elf, de Hanzen werden in het leven geroepen zodat de activiteiten toch plaats konden vinden met ARTI-medewerkers in een herkenbare ‘Hanze’ jas.
Gelukkig duurde deze noodoplossing niet lang en sinds 2024 heeft de stichting weer een prins (Fabian Smitskamp), adjudant en een volledige raad van elf zodat er met een gerust hart kan worden gekeken naar de toekomst en dus het 88-jarig bestaan van ARTI-carnaval.
